همه چیز در مورد کاتالیزور خودرو

0

کاتالیست یا کاتالیزور خودرو یکی از قطعاتی است که نقش مهمی در کاهش خروج گازهای آلاینده از موتور دارد. این قطعه در مسیر خروجی هوای موتور قرار دارد و بخش اعظم گازهای آلاینده که حاصل از احتراق ناقص هستند را مهار می‌کند. به عبارت دیگر کاتالیزور فیلتری مبدل برای بهبود عملکرد محیط زیستی خودروست. این فیلتر با تبدیل گازهای سمی به گازهای بی‌خطر، خطرات محیط زیستی مرتبط با موتورهای درون‌سوز را به شدت کاهش می‌دهد.

کاتالیزور خودرو یک قطعه مصرفی نیست، ولی در فواصل زمانی مشخصی نیاز به تعویض دارد و در صورت عدم تعویض به موقع تاثیرات منفی بر عملکرد پیشرانه خواهد گذاشت. این قطعه از سال 1381 به مرور در خودروهای ایرانی نصب گردید و از سال 1391، نصب آن برای تمامی خودروهای مونتاژی اجباری شد. در این مطلب از «مجله تسهیل کار» با نحوه عملکرد کاتالیزور خودرو و عمر مفید آن آشنا خواهید شد.

 

نگاهی کلی به کاتالیزور خودرو

کاتالیزور
نگاه کلی به کاتالیزور خودرو

همان‌طور که گفته شد، کاتالیزور قطعه‌ای برای کاهش آلودگی خودروست. این قطعه بر سر راه خروجی هوای موتور به سمت اگزوز قرار داشته و تمامی گازهای خروجی، می‌بایست از آن عبور کنند. در نتیجه بسیاری از گازهای آلاینده فیلتر شده و از اگزوز خارج نمی‌شوند. اکثر این گازها ناشی از احتراق ناقص یا کیفیت پایین سوخت هستند که در صورت ورود به هوا، برای تنفس افراد مشکل‌ساز خواهند بود.

تمامی خودروهایی که از موتور درون‌سوز استفاده می‌کنند، ناچار خواهند بود تا از این قطعه استفاده کنند؛ به همین دلیل شاهد اعمال دوره‌ای استانداردهای آلایندگی سری یورو هستیم. در واقع هر نسل از این استانداردها کاتالیزور جدیدی را به دنیای خودرو معرفی می‌کنند که حاصل آن، خودروهایی پاک‌تر از گذشته است.

یک کاتالیزور خوب در ابتدای عمر خود قادر است 90 درصد از گازهای آلاینده سمی را به گازهای بی‌خطر تبدیل کند. این عدد با افزایش عمر این قطعه کاهش می‌یابد تا به زمانی برسد که تمامی گازهای سمی بدون تغییر از کاتالیزور خارج می‌شوند. در این زمان عمر مفید کاتالیزور به پایان رسیده و باید با مراجعه به اگزوزسازی، نسبت به تعویض آن اقدام کرد. گازهای هیدروکربن و مونوکسید کربن، خطرناک‌ترین گازهای سمی خروجی موتور هستند که کاتالیزور آن‌ها را به دی‌اکسید کربن و نیتروژن تبدیل می‌کند.

کاتالیزور خودرو چقدر باید عمر کند؟

عمر مفید هر کاتالیزور بسته به نوع آن، بین 80 الی 100 هزار کیلومتر برآورد می‌شود. با توجه به کارکرد استاندارد خودرو برای هر سال که حدود 20 هزار کیلومتر است، یک کاتالیزور حداکثر می‌تواند چهار الی پنج سال عمر کند و پس از آن نیاز به تعویض خواهد داشت. در صورتی که کاتالیزور خودرو مدت زمان زیادی تعویض نشده باشد، عملکرد ضعیفی از خود به اجرا خواهد گذاشت. این عملکرد ضعیف موجب خروج گازهای سمی از اگزوز خودرو شده و قادر به دریافت معاینه فنی نخواهید بود. در این صورت شما سوار بر خودرویی هستید که به شدت برای محیط زیست ضرر به همراه خواهد داشت.

علائم خرابی کاتالیزور خودرو چه هستند؟

کاتالیزور خودرو
علائم خرابی کاتالیزور
  • اگر احساس می‌کنید اگزوز شما صدای ناهنجار و غیرعادی منتشر می‌کند، احتمال دارد کاتالیزور شما به پایان دوره عمرش رسیده باشد.
  • کاهش میزان قدرت خودرو نیز از عوامل خرابی کاتالیزور است. پس اگر حس می‌کنید قدرت موتور شما کاهش یافته، بهتر است هرچه سریع‌تر کاتالیزور خود را بازدید کنید.
  • افزایش مصرف سوخت خودرو نیز می‌تواند دلیلی برای خرابی کاتالیزور باشد. در نهایت اگر گازهای بدبو و بدرنگی از اگزوز خودرو شما خارج می‌شوند، باید بدانید که کاتالیزور شما دیگر عملکرد مطلوبی نداشته و گازهای آلاینده را فیلتر نمی‌کند.
  • برای بررسی کاتالیزور می‌توان این قطعه با دست تکان داد. در صورتی‌که صدای تکان خوردن سنگ‌ریزه به گوش شما برسد، شبکه‌های کاتالیزور خراب شده و وقت تعویض آن فرا رسیده است.

آیا کاتالیزور زودتر از موعد نیاز به تعویض پیدا می‌کند؟

پاسخ سوال فوق مثبت است. خودروهایی که در جاده‌های کوهستانی و خاکی تردد می‌کنند، زودتر از موعد نیاز به تعویض کاتالیزور پیدا خواهند کرد. دلیل آن فشار بیشتری است که بر موتور و سیستم تنفس آن وارد می‌شود. علاوه برآن اگر در جاده‌های سخت و ناهموار تردد کنید، کاتالیزور شما به طور مرتب مورد ضربه اجسام ریز و خرده سنگ‌ها قرار خواهد گرفت. این مساله بدنه کاتالیزور را در مدت زمان کوتاهی نابود خواهد کرد.

یکی دیگر از علل نابودی کاتالیزور خودرو، ارتفاع غیراستاندارد است. این موضوع به خصوص در میان جوانان بسیار مشاهده می‌شود. کاهش ارتفاع استاندارد موجب می‌شود که کاتالیزور در معرض ضربه‌های متعدد ناشی از دست‌اندازها یا شیب‌های مختلف قرار بگیرد. این مساله آسیب شدیدی به بدنه کاتالیزور وارد خواهد ساخت.

یکی دیگر از عوامل خرابی زودرس کاتالیزور خودرو، خاموش و روشن کردن مکرر خودروست. این مورد در شهرهای کوچک و روستاها برای مالکان رخ می‌دهد. رانندگان در این مناطق مسیرهای کوتاهی را به صورت پیاپی طی کرده و با هر بار توقف، خودرو را خاموش و مجددا روشن می‌کنند. با هر بار استارت زدن مقداری آب که حاصل احتراق موتور است در منبع اگزوز جمع می‌شود. این آب در طولانی مدت و به واسطه خروج گازهای ناشی از احتراق، در معرض دمای بالا قرار گرفته و تبخیر می‌شود. در شهرهای کوچک و مناطق روستایی خودروها در فواصل زمانی کوتاهی روشن و خاموش می‌شوند. بنابراین این آب تبخیر نشده و به مرور زمان موجب زنگ زدن بدنه داخلی کاتالیزور خواهد شد.

برای تعویض کاتالیزور چه باید کرد؟

تعویض کاتالیست
برای تعویض کاتالیزور چه باید کرد؟

اگر احساس می‌کنید که کاتالیزور خودرو شما عملکرد مطلوبی ندارد، بهتر است تا در اولین فرصت به اگزوزسازی مراجعه کنید؛ در این مراکز با بازبینی این قطعه مشخص می‌شود آیا کاتالیزور نیاز به تعویض دارد یا خیر؟

همانند دیگر قطعات خودرو، کاتالیزور نیز طی یکسال گذشته افزایش قیمت شدیدی را تجربه کرده است.قیمت کاتالیزور نسبت به سال گذشته بسیار افزایش یافته و به حدود دو میلیون تومان برای خودروهای معمول بازار رسیده است. این رقم در خصوص خودروهای چینی افزایش شدید‌تری را تجربه کرده است. علاوه بر قیمت بالا، کاتالیزور در بازار کمیاب است. این قطعه معمولا به صورت وارداتی تامین می‌شد و پس از اعمال تحریم‌های خودروسازی، قطعه سازان قادر به تامین آن نیستند. بنابراین اگر مالک خودرویی غیر از محصولات معمول بازار هستید، ممکن است برای خرید کاتالیزور به دردسر بیفتید.

 

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.